Ούτε η Bundesbank, ούτε οι «κερδοσκόποι»

από kapetanios

και λίγη από ιστορία

του Γιάννη Μηλιού

Εφημερίδα Έθνος, Αύγουστος 1993

Η κρίση που πλήττει το Ευρωπαϊκό Νομισματικό Σύστημα (ΕΝΣ) είναι η χειρότερη της τελευταίας δεκαπενταετίας. Η αδυναμία τωννομισμάτων όλων των χωρών της ΕΟΚ, πλην της Ολλανδίας, να διατηρήσουν σχεδόν σταθερή την ισοτιμία τους με το μάρκο ισοδυναμεί με κατάργηση του μέχρι σήμερα ισχύοντος ΕΝΣ.

Διευρύνοντας το «επιτρεπόμενο» όριο διακύμανσης των ευρωπαϊκών νομισμάτων σε 15% (από 2,25% που ήταν μέχρι σήμερα, για τις περισσότερες χώρες) οι ιθύνοντες της ΕΟΚ αναγνώρισαν την αδυναμία της «νομισματικής ενοποίησης». Θυμίζουμε ότι η «νομισματική ενοποίηση» αποτελούσε τον ακρογωνιαίο λίθο της Συνθήκης του Μάαστριχτ. Σ’ αυτό που μετά τις 2 Αυγούστου ονομάζεται ΕΝΣ χωράει ακόμα και η δραχμή, καθώς η ετήσια διολίσθησή της ως προς το ECU και το μάρκο δεν ξεπερνάει το 8%.

Για την κρίση προβλήθηκαν δύο ειδών ερμηνείες:

  • Σύμφωνα με τις «εθνικές» ερμηνείες, η γερμανική κεντρική τράπεζα, η Bundesbank, θέτοντας το εθνικό γερμανικό συμφέρον (την προσέλκυση κεφαλαίων και τη μείωση του πληθωρισμού) πάνω από το ευρωπαϊκό, δεν μείωσε το βασικό της επιτόκιο. Η κρίση προέκυψε καθώς οι άλλες χώρες της ΕΟΚ αδυνατούσαν, λόγω της ύφεσης της οικονομίας τους, να διατηρήσουν τα επιτόκιά του σε ύψη ανάλογα ή ανώτερα των γερμανικών, ώστε να προσελύσουν κεφάλαια και έτσι να διαφυλάξουν την ισοτιμία του εθνικού τους νομίσματος.
  • Σύμφωνα με τις «χρηματιστικές» ερμηνείες, την κρίση προκάλεσαν οι «κερδοσκόποι», πουλώντας τεράστιες ποσότητες φράγκων (και άλλων «αδύναμων» νομισμάτων) και αγοράζοντας μάρκα.

Και οι δύο ερμηνείες συγχέουν το αίτιο με το αποτέλεσμα: Γιατί οι «κερδοσκόποι» (το χρηματιστικό κεφάλαιο) στράφηκαν κατά του φράγκου και όχι κατά του μάρκου; Εξάλλου, το «ευρωπαϊκό συμφέρον» δεν (πρέπει να) προκύπτει από τη σύνθεση των επιμέρους εθνικών συμφερόντων;

Οι διακυμάνσεις των νομισματικών ισοτιμιών είναι το άμεσο και αναπότρεπτο  αποτέλεσμα των ανισορροπιών που δημιουργούνται στις συναλλαγές ανάμεσα στις διαφορετικές χώρες. Αυτές οι ανισορροπίες (ελλείμματα και αντίστοιχα πλεονάσματα) προκύτουν τόσο από το διεθνές εμπόριο και τις κινήσεις κεφαλαίων, όσο και από τα διαφορετικά επίπεδα του πληθωρισμού σε κάθε χώρα. Δεν μπορούν επομένως να εξαλειφθούν με διοικητικές πράξεις. Αντίστροφα, οι αυτοφυώς (από την οικονομική εξέλιξη σε κάθε χώρα) προκύπτουσες διεθνείς οικονομικές ανισορροπίες, καθορίζοντας την εξέλιξη των συναλλαγματικών ισοτιμιών, μετατρέπουν σε κουρελόχαρτα τις «αποφάσεις» περί «επιτρεπόμενων» ορίων διακύμανσης των νομισμάτων.

Ο γερμανικός πληθωρισμός (4%) και το κόστος της ενοποίησης καθορίζει το ύψος των γερμανικών επιτοκίων (6,75%). Από την άλλη, παρά το χαμηλό της πληθωρισμό (2%), η Γαλλία ήταν αναγκασμένη να διατηρεί τα επιτόκιά της σε επίπεδα άνω του 8%, γιατί οι συναλλαγές της με τη Γερμανία ήταν ελλειμματικές, ωθώντας το φράγκο σε υποτίμηση. Τα ψηλά επιτόκια επέτειναν όμως την ύφεση, επομένως και τα διαρθρωτικά προβλήματα της γαλλικής οικονομίας τα οποία προκαλούσαν τα ελλείμματα των διεθνών συναλλαγών της. Εφόσον μια περαιτέρω άνοδος των γαλλικών επιτοκίων ήταν (λόγω ύφεσης) αδύνατη, τίποτε δεν μπορούσε να περισώσει την ισοτιμία του φράγκου.

Ήδη στις 29.7.93, έξι αμερικανοί καθηγητές ικονομίας, προβλέποντας τις εξελίξεις, δήλωναν στους Financial Times ότι το ΕΝΣ έπρεπε να ταφεί το συντομότερο. Εμείς θα συμφωνήσουμε με τον Larry Elliott της Guardian

(2.8.93):

«Η καθήλωση στην αποπληθωριστική πολιτική (…) οδήγησε σε αποβιομηχάνιση, ψηλότερη ανεργία και συμπίεση του κοινωνικού κράτους (…) Πρέπει να αναγνωσιστεί ότι το Μάαστριχτ περιέχει ό,τι χειρότερο υπήρξε στις δεκαετίες του 1960 και 1980 (…) Η κατάρρευση του ΕΝΣ θα θέσει τέρμα στα 20 χρόνια ηγεμονίας της δεξιάς και θα καταστήσει ξανά δυνατή μια στρατηγική πλήρους απασχόλησης».

Πραγματικά, αν οι προοδευτικές δυνάμεις συγχέουν τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό με το Μάαστριχτ και την οικονομική σύγκλιση με τη βεβιασμένη οικονομική ενοποίηση, δύο τινά μπορεί να συμβαίνουν: Είτε πλανώνται, είτε πρόκειται για κατ’ όνομα μόνον «προοδευτικές» δυνάμεις.

Advertisements

One Comment to “Ούτε η Bundesbank, ούτε οι «κερδοσκόποι»”

  1. Εξαιρετικό άρθρο. Η επίλογος, το υπογραμμισμένο κείμενο, είναι όλη η ουσία.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: