Ποιον εξυπηρετούν, τελικά, τα ευρωομόλογα

από kapetanios


ΠΗΓΗ
Υπάρχουν τρεις λόγοι για τη θέσπιση ευρωπαϊκού ομολόγου, οι οποίοι προβάλλονται είτε μαζί είτε χώρια, ανάλογα με το τι θέλει εκείνος που τους προβάλλει.

  • Ο πρώτος είναι πρακτικός – δημοσιονομικός.

Οι υποστηρικτές του ευρωομολόγου θεωρούν, δικαίως, ότι ένα ομόλογο με την εγγύηση της Ένωσης –είτε της ίδιας ως νομικής προσωπικότητας είτε ενός οργανισμού που θα φτιαχτεί επί τούτου– θα είναι λιγότερο εκτεθειμένο στην κερδοσκοπία και θα έχει χαμηλότερη απόδοση για τους αγοραστές του, δηλαδή χαμηλότερο επιτόκιο και δεν θα επιβαρύνονται υπερβολικά οι προϋπολογισμοί των κρατών μελών. Επομένως, λένε, δεν θα χρειάζεται κάθε τόσο η Ένωση να φροντίζει εκ των ενόντων να στηρίξει ένα μέλος της που κινδυνεύει, όπως τώρα την Ελλάδα και την Ιρλανδία, αφού τα κράτη μέλη θα μπορούν να δανείζονται με ενιαίο και χαμηλό επιτόκιο.

  • Ο δεύτερος λόγος είναι νομισματικός.

Με αυτόν τον τρόπο, λένε οι υποστηρικτές του ευρωομολόγου, η Ευρωζώνη θα γίνει πιο ελκυστικός τόπος χρηματικών επενδύσεων, τα ευρωπαϊκά ομόλογα θα ανταγωνίζονται τα ομοσπονδιακά ομόλογα των ΗΠΑ στη διεθνή αγορά, το ευρώ θα αποκτήσει μεγαλύτερη σταθερότητα και θα ενισχύσει τη θέση του ως νόμισμα στο οποίο τοποθετούν τα κράτη τα αποθέματά τους.

  • Ο τρίτος λόγος είναι πολιτικός – φεντεραλιστικός.

Με το ευρωομόλογο, λέγεται ορθά, θα συνδεθούν οπωσδήποτε ρυθμίσεις διαχείρισής του, κι έτσι θα ενισχυθεί η συνοχή της Ένωσης. Επιπλέον, αν και το ομόλογο θα εκδοθεί για τις ανάγκες των κρατών μελών, σύντομα, αφού θα υπάρχει, η χρήση του θα επεκταθεί για επενδύσεις σε ενωσιακό επίπεδο, σαν τα «δίκτυα» που είχε προτείνει ο Ζακ  Ντελόρ, όταν ήταν πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αυτό θα απαιτήσει σταδιακά αύξηση του προϋπολογισμού κ.ο.κ.

Οι αντιρρήσεις που προβάλλονται είναι δύο. Πρώτον, ότι ένα ομόλογο που το εκδίδουν όλες οι χώρες μαζί, θα έχει επιτόκιο που θα αντανακλά ακριβώς αυτόν τον συνδυασμό, και επομένως θα είναι υψηλότερο από το επιτόκιο που πληρώνουν σήμερα π.χ. η Γερμανία, η Ολλανδία, η Δανία ή η Αυστρία. Αυτές οι χώρες λοιπόν θα επιβαρύνονται περισσότερο από όσο τώρα, για να στηρίξουν τον δανεισμό κρατών σαν την Ελλάδα, την Πορτογαλία και την Ισπανία. Δεύτερον, το σχετικά χαμηλό επιτόκιο των ευρωπαϊκών ομολόγων θα είναι κίνητρο γι’ αυτές τις χώρες να πάψουν να τηρούν δημοσιονομική πειθαρχία. Θα συνεχίσουν να δανείζονται ακόμα περισσότερο, και στο τέλος η κρίση χρέους που θέλει να καταπολεμήσει το ευρωομόλογο θα επανέλθει.



Η αριστερή κριτική

Σε μια συνέντευξή της, η Ζάρα Βάγκενκνεχτ, αντιπρόεδρος και υπεύθυνη για την οικονομική πολιτική του γερμανικού κόμματος die Linke, απάντησε στην ερώτηση, αν υποστηρίζει την έκδοση ευρωομολόγου, ότι το κόμμα της υποστηρίζει τον απευθείας δανεισμό των κρατών της Ένωσης από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η αιτιολόγηση αυτής της θέσης, κοινής στην ευρωπαϊκή αριστερά, είναι απλή. Είναι ανορθολογικό και σκανδαλώδες, τα κράτη να εκχωρούν το προνόμιό τους να εκδίδουν χρήμα σε ένα ίδρυμα (την Κεντρική Τράπεζα), το οποίο δανείζει αυτό το χρήμα με χαμηλό επιτόκιο (σήμερα 1%) σε ιδιωτικές κερδοσκοπικές τράπεζες, που με τη σειρά τους το δανείζουν στα κράτη με επιτόκιο 3, 4, 5% ή και παραπάνω. Η ρύθμιση αυτή αποσκοπεί αποκλειστικά στην αύξηση της κερδοφορίας των τραπεζών εις βάρος των φορολογούμενων.

Το ευρωομόλογο υπονομεύει αυτή τη θέση. Επαναφέρει στο παιχνίδι τις ιδιωτικές τράπεζες και άλλες κερδοσκοπικές επιχειρήσεις με μειωμένο μεν επιτόκιο, αλλά με αυξημένη ασφάλεια για τα δάνεια που δίνουν. Κι έτσι, ενώ το ζητούμενο είναι να χωριστεί ο κρατικός δανεισμός από την κερδοσκοπία, οι κερδοσκόποι παραμένουν και μάλιστα με περισσότερες εγγυήσεις για τα χρήματα που δανείζουν. Άλλωστε, το ευρωπαϊκό ομόλογο θα συνδεθεί οπωσδήποτε με όρους σαν αυτούς που προβλέπει το Μνημόνιο για την Ελλάδα ή που εφαρμόζουν άλλες χώρες χωρίς Μνημόνιο, διά τον φόβον του Μνημονίου, που θα έλεγε το Ευαγγέλιο.

Και γιατί να δανείζονται τα κράτη;

Όλα αυτά είναι αλήθεια. Αλλά η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έγινε ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, για να εξυπηρετούνται καλύτερα οι κερδοσκοπικές τράπεζες. Σε ενημερωτικό φυλλάδιο της γερμανικής Μπούντεσμπανκ αναφέρεται χαρακτηριστικά, ότι το μεγάλο κέρδος από την ίδρυση της είναι ότι, ενώ η ανεξαρτησία της Κεντρικής Τράπεζας στη Γερμανία και η απαγόρευση να δανείζει το κράτος ήταν ρυθμισμένη με νόμο, με την ΟΝΕ αυτή η απαγόρευση πήρε υπερσυνταγματικό χαρακτήρα. Αλλά μήπως και ο απευθείας δανεισμός από την Κεντρική Τράπεζα δεν θα συνδεόταν με όρους σαν του Μνημονίου; Στο κάτω κάτω, σε κοινοπραξίες, σαν την Ευρωπαϊκή Ένωση, τους όρους τους υπαγορεύει ο ισχυρότερος. Κι αν το σκεφτούμε λίγο βαθύτερα, τους όρους δεν τους υπαγορεύει το ισχυρότερο κράτος (εν προκειμένω η Γερμανία), αλλά οι κοινωνικά ισχυροί, δηλαδή πάλι οι κερδοσκοπικές τράπεζες ή μάλλον οι καπιταλιστές εν γένει. Είναι χαρακτηριστικό ότι στην Ε.Ε. τα κράτη έχουν σχεδόν σταματήσει να εκδίδουν ομόλογα προκαθορισμένου επιτοκίου για το ευρύ κοινό (τα λεγόμενα «εθνικά ομόλογα») και δανείζονται κυρίως ή μόνο με δημοπρασίες ομολόγων που απευθύνονται στους λεγόμενους «θεσμικούς επενδυτές», ώστε αυτοί να μην έχουν ανταγωνιστές.

Με άλλα λόγια, ο δημόσιος δανεισμός δεν είναι τόσο αθώος όσο φαίνεται.

Σχετικά άρθρα

Advertisements

6 Σχόλια to “Ποιον εξυπηρετούν, τελικά, τα ευρωομόλογα”

  1. Μία άλλη λογική έχει να κάνει με το νεοφιλελεύθερο οικονομικό εθνικισμό. Στην ουσία οι αντιρρήσεις οφείλονται στην προσπάθεια ορισμένων χωρών να μείνουν ανεξάρτητες στο παιχνίδι του παγκόσμιου ανταγωνισμού. Ουσιαστικά το ευρωομόλογο είναι ένα ακόμα βήμα προς την οικονομική ενοποίηση και ακόμα κοντύτερα στην πολιτική ενοποίηση. Κάποιοι κερδίζουν περισσότερο από τον ενδοευρωπαϊκό ανταγωνισμό, ενώ κάποιες επιχειρήσεις ελπίζουν να ισχυροποιηθούν μέσα από το ευρωομόλογο.

  2. δείμε
    και πριν από 10 χρόνια η υιοθέτηση του € υποτίθεται ότι είχε στόχο την πολιτική ενοποίηση της ΕΕ. Θέλω να πω ότι είναι αρκετά εύκολο να ανακαλύπτει κανείς πίσω απο οποιαδήποτε οικονομική κίνηση τέτοιους υποτιθέμενους πολιτικούς στόχους. Κι αν στην πρώτη περίπτωση (του €) το λάθος αιτιολογείται από την άγνοια της πραγματικότητας στην δεύτερη περίπτωση ούτε το λάθος αλλά ούτε και η άγνοια δικαιολογείται. Το ευρωομόλογο είναι ένα οικονομικό προϊόν τα οφέλη του οποίου πρέπει να τα δούμε μέσα από αυτό _το οικονομικό_ πλαίσιο και μόνο.

    Θα αντιγράψω εδω ένα τμήμα από ένα άλλο μου ποστ

    Ο συλλογισμός των περισσοτέρων, ίσως, εκ των καλοπροαίρετων υποστηρικτών του “ευρώ” είναι ότι, παρά τα προβλήματα και τις αντιφάσεις του εγχειρήματος, το ενιαίο νόμισμα θα αποβεί μοχλός προς την πολιτική και οικονομική ενοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο συλλογισμός μοιάζει απλός και περίπου αυτονόητος: η ενιαία αγορά + το ενιαίο νόμισμα θα πιέσουν σιγά – σιγά τα πράγματα και θα καταστήσουν λίγο πολύ αναπότρεπτη την πολιτική και οικονομική ενοποίηση (δεν συζητώ εδώ τον χαρακτήρα, το περιεχόμενο και τον προσανατολισμό της). Ο αυτοματισμός αυτός που προσπαθούν να μας υποβάλλουν είναι αρκετά απλοϊκός, αν όχι και αφελής.
    Η ιστορία της διαμόρφωσης κρατικοπολιτικών ενοτήτων (εθνών, ομοσπονδιών, συνομοσπονδιών) υπήρξε ακριβώς αντίστροφη: η πολιτική ενότητα διαμόρφωνε την αγο¬ρά και το νόμισμα και όχι το αντίθετο. Δεν υπάρχει ιστορικό προηγούμενο η αγορά και το νόμισμα να υπήρξαν το όχημα πολιτικής ενοποίησης. Μόνο ένας εκχυδαϊσμένος αγοραίος και νομισματικός οικονομισμός, μπορεί να υποστηρίζει ένα τέτοιο αυτοματισμό. Η πολιτική ενοποίηση απαιτεί ένα αντίστοιχο μεγάλο κίνημα, μία ισχυρότατη πολιτική βούληση και κοινωνική ώθηση.
    Μία τέτοια πολιτική βούληση δεν υπάρχει και πολύ περισσότερο δεν υπάρχει ανάλογο πολιτικό κίνημα και ούτε φαίνεται πώς μπορεί να διαμορφωθεί στην πορεία, όταν το “ευρώ” θα ταυτίζεται στα μάτια των λαών με την επιδείνωση της θέσης τους, με μεγαλύτερες ανισότητες και αποκλίσεις

  3. Καπετάνιε, το ευρώ ήταν βέβαιο ότι μόνο του δεν θα επιτύγχανε με τίποτα την πολιτική ενοποίηση. Οι αντιθέσεις των υπερεθνικών επιχειρήσεων ήταν μεγαλύτερες και ισχυρότερες από τα κοινά -κατ’ εκτίμησή τους- συμφέροντα. Οι ανταγωνισμοί ήταν ισχυρότεροι. Κάποιοι σήμερα βλέπουν ότι οι ανταγωνισμοί με την ισχυροποίηση της Κίνας πρέπει να κάνουν πίσω. Εξάλλου, φτωχότερες χώρες (Ελλάδα, Ιρλανδία και νότος) ήταν υπέρ της πλήρους οικονομικής ενοποίησης επειδη ακριβώς ήταν φτωχότερες από τις βόρειες επιχειρήσεις.

  4. δείμε
    Δεν νομίζω ότι καταλαβαίνω ακριβώς αυτό που θέλεις να πεις.
    Ποιοι είναι αυτοί οι κάποιοι που βλέπουν οτι οι ανταγωνισμοί πρέπει να κάνουν πίσω?
    Και πως ακριβώς κάνουν πίσω δηλαδή, με την έκδοση του €ομολόγου? Το €ομόλογο δεν προκύπτει από την πολιτική βούληση των χωρών της ΕΖ -ακόμη και σήμερα αντιδρούν σθεναρά- αλλά θα προκύψει κατ εντολή(πίεση) των χρηματαγορών που μέσα απ αυτό προσμένουν την αναθέρμανση της χρηματαγοράς στο επίπεδο των «ασφαλών» ομολόγων. Μια αγορά που δείχνει αυτήν την στιγμή και με τις υπάρχουσες συνθήκες αναιμική. Η πιστωτική επέκταση των εμπορικών τραπεζών δεν μπορεί να παραμείνει σε αυτά τα χαμηλά επίπεδα για πολύ καιρό , τα χρέη τους (υπό την μορφή των τοξικών προϊόντων είτε από την αγορά προβληματικών /επισφαλών κρατικών ομολόγων είτε από την τιτλοποίηση μελλοντικών αρνητικών αποδόσεων ) πρέπει άμεσα να κοινωνικοποιηθούν για να ξεκινήσει ένας νέος γύρος κερδοφορίας. Το ευρωομόλογο λοιπόν από την μια μεριά και η ποσοτική χαλάρωση όπως γράφω σε άλλο ποστ είναι η ατμομηχανή της Ευρωπαϊκής (τραπεζικής πάντα) ανάκαμψης. Στα παραπάνω η πολιτική πόσο μάλλον η ιδεολογία δεν έχουν καμία θέση-δυστυχώς

    Καλησπέρα

  5. Ίσως έχεις δίκιο. Αυτή τη στιγμή οι τράπεζες θέλουν το ευρωομόλογο για να κρατηθούν απέναντι στις μεγάλες χρηματοπιστωτικές υπερτλαντικές εταιρείες. Παράλληλα, και οι εξαγωγικές εταιρείες -κυρίως γαλλικές κι ιταλικές κλπ- θέλουν μία ισοτιμία στα δύο νομίσματα για να ενισχυθούν οι εξαγωγές τους (στο ευρωπαϊκό εσωτερικό πάνε πολύ καλά). Ωστόσο, αυτό δεν το θέλουν οι γερμανικοί κολοσσοί που από την ανισότητα των νομισμάτων κερδίζουν (όπως πχ οι αυτοκινητοβιομηχανίες που καθιερώθηκαν πέραν νομίσματος στο χώρο για τη -φαντασιακή ως αγαθά- ποιότητά τους).

  6. Αυτό είναι μια αλήθεια. Η Γερμανία το τελευταίο εξάμηνο προσπάθησε να αυξήσει τον δείκτη της εσωτερικής κατανάλωσης ως αντιστάθμισμα της μείωσης της κατανάλωσης στις άλλες χώρες-και δη τις νότιες _της Ευρώπης. Αλλά καταλαβαίνουν εκεί στο βορά ότι η οικονομία τους είναι κατά βάση εξωστρεφής. Το μέγεθος των εξαγωγών της (σχεδόν το 70% των προϊόντων της εξάγεται στις χώρες της ΕΕ) είναι τέτοιο που δεν μπορούν μέσα σε αυτόν τον λίγο χρόνο που έχουν στην διάθεση τους να βρουν μια ικανοποιητική λύση. Γι αυτό η λύση των €ομολόγων και της ποσοτικής χαλάρωσης φαντάζει η πιο ιδανική. Αυτό που μένει είναι ο συνδυασμός και της πολιτικής ηγεμονίας – γι αυτήν γίνεται όλη η βαβούρα (καθυστερήσεις, διαπραγματεύσεις κλπ) αλλά υποθέτω ότι δεν θα κρατήσει και πολύ. Μέσα στους επόμενους 1-2 μήνες θα έχουν μπει οι βάσεις της ειρηνικής Γερμανικής διείσδυσης-επέλασης

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: