«τα καλά τα σύκα τα τρων οι κουρούνες»

από kapetanios

http://alex.eled.duth.gr/

arrow1.gif (124 bytes)Λεύκωμα  Μακεδονίας
Θράκης 1932

ΤΑ ΚΑΛΑ ΤΑ ΣΥΚΑ ΤΑ ΤΡΩΝ Η ΚΟΥΡΟΥΝΕΣ

Στην Κάλυμνον, ένα από τα αγαπημένα νησιά του Αιγαίου, τα σκορπισμένα σε ολογάλανη θάλασσα και ουρανό και λουσμένα πάντα εις ένα κατάχρυσο και εκθαμβωτικό ηλιακό φως, που κάμνει της σιλουέττες των φαντασμαγορικές και ασύλληπτες εις πρωτοτυπίαν χρωμάτων και σχημάτων, πρό τινός μόλις εξετυλίχθη ο επίλογος της τραγωδίας την οποίαν θα διηγηθώ.

το λιμάνι της Πόθιας το 1920

Το νησί είναι ορεινό, πετρώδες και  άγονο, Μερικαί κοιλάδες μόνον απλώνονται εδώ και εκεί σφινομέναι στης βαθειές κόγχες των τραχυτάτων και απροσπελάστων βουνών του.
Σε μιά απ’ αυτές, που χωρίζει το νησί σε δύο, βορεινό και νότιο, στην ανατολικήν έξοδό της, απλώνεται η πόθηα του, με όλο το ενδιαφέρον του, με όλην την ζωήν του.
Από τους λιμένος της ο ταξειδιώτης δεν βλέπει παρά σπίτια της προκυμαίας, τα άλλα που αφήνουν αυτά να φάινωνται και τα σκαρφαλλωμένα στης απότομες βουνοπλαγιές, που περικλείουν την πόλιν. Το πράσινο είναι άγνωστο στα βουνά της και μόνον στης κοιλάδες της υπάρχει, αλλά και εκεί είναι ολίγο και κατορθώθη με μεγάλους κόπους και θυσίες. Αλλ’ αν είναι άγονο, είναι υγιεινό, διότι το κλίμα του είναι ξηρό και δι’ αυτό και οι κάτοικοί του είναι γεροί και προκομμένοι. Σκορπίζονται στα πέρατα του κόσμου και αποκτούν στας περιπλανήσεις την πείρα και τ’ απαραίτητο χρήμα δια να ζήσουν άνετα.

Ενας από τους ξενητεμένους υπήρξε και ο Νίκος Μπάμης. Από μικρός έφυγε στα ξένα προς αναζήτησιν τύχης. Μετήλθε όλα τα επαγγέλματα στης περισσότερες χώρες της Ευρώπης και κατέληξε σπογγέμπορος στο πολυθόρυβο Λονδίνο. Εγνώριζε καλά την δουλειά αυτή και ήτο το μόνο επάγγελμα που ωνειρεύετο. Εκεί εδούλεψε αρκετά χρόνια και όταν έκαμε τα χρήματα που ήθελε, εγύρισε στην πατρίδα και υπανδρεύθη μια νέα από της καλλίτερες οικογένειες. Εμεινε μετά το γάμο λίγο και έφυγε πάλιν στο μουντό Λονδίνο μαζύ με την γυναίκα του.

Σύζυγος πλέον και πατέρας μετά, έβλεπεν ότι έπρεπε να εργασθή περισσότερο και να ανταποκριθή καλλίτερα στας νέας του υποχρεώσεις. Εβαλε τα δυνατά του και απέκτησεν όσα ενόμιζεν ότι θα εχρειάζοντο. Και τότε αφού έστειλε χρήματα στην πατρίδα και του έκαμαν ένα από τα μεγάλα σπήτια και επερίμενε ολίγον ακόμη να τελειώση ένα λύκειο και η Μαρία του, εξεκίνησεν οικογενειακώς δι’ αυτήν.
Ενοσταλγούσε προ πολλού, αλλ’ υπέμενε καρτερικώτατα χάριν των σκοπών του και όταν επέτυχεν αυτούς, ως ενόμιζεν, έσπευσε να κατέλθη. Ηθελε να ξεκουρασθή και να φροντίση και δια την αποκατάστασιν της Μαρίας του, η οποία εν τω μεταξύ είχεν εξηλιχθεί σε μιά νέα πρώτης τάξεως. Ησθάνετο πλέον τον εαυτόν του αρκετά ευτυχή και εθεώρει ότι με την αποκατάστασιν της κόρης του θα συνεπληρώνετο η ευτυχία του. Αν και έζησε όλην του την ζωήν εις την Ευρώπη, περέμεινεν απλός και αγαθός νησιώτης και η καλωσύνη τον είχε πάντα πρόσχαρο και ειλικρινή. Δι’ αυτό περισσότερον η γυναίκες του τρελλαινόταν μαζύ του και ήσαν αφοσιωμένες σ’ αυτόν.

Από τον Πειραιά και κάτω συνεταξείδεψαν με δύο άλλους, ηλικωμένους κυρίους, συμπατριώτας των , που εγύριζαν και αυτοί από την Ρωσσία και κατά το ταξείδι από λόγον σε λόγον μ’ αυτούς, οταν τον ηρώτησαν τι σκέπτεται δια την κόρην του τους είπε: Σκέπτομαι να την αποκαταστήσω χωρίς μεγάλας απαιτήσεις. Οταν εύρω νέο καλόν, από οικογένεια και άξιον να την ζήση θα την δώσω. Θα την προικίσω άλλωστε καλά και ό,τι θ’ απομείνη στο μέλλον πάλι δικό της θα’ ναι.
Ετσι εσκέπτοντο και η γυναίκες του. Είχαν ζήσει έξω και έβλεπαν τα πράγματα και αυταί από την πρακτικήν των όχι και δι’ αυτό έλεγαν πάντα, όταν τους εδίδετο ευκαιρία. Εμείς καλά πολλά δεν θέλωμε, αλλά ένα νέο από οικογένεια, του κόσμου, εργατικό και άτομον, αυτό προ παντός.

Οταν έφθασαν στην πατρίδα, τους υπεδέχθησαν με ενηγγαλισμούς και φιλιά, με συγκινήσεις και χαρά και το ωραίο σπήτι των με τις μεγάλες αυλές, κάτασπρο σαν περιστέρι, ήνοιξε διάπλατα της πόρτες του και γελαστό και χαρούμενον εδέχετο όσυς ήρχοντο να τους καλωσωρίσουν.
Από της πρώτης στιγμής η άφιξίς των είχε γίνει το κοσμικό νέο της ημέρας και όλοι μιλούσαν δι’ αυτούς και είχαν το καλό τους όνομα στο στόμα των. Παρ’ όλας όμως τας καλάς διαθέσεις των, πριν περάσει πολύς καιρός, παρασυρόμενοι από τους συγγενείς των, εις τους οποίους δεν ήρεσεν εύκολα νέος, απέρριψαν προτάσεις νέων των καλλιτέρων οικογενειών. Είχον πεισθή σιγά σιγά με τα λόγια των, ότι δεν άξιζε κανένας από αυτούς και ότι έπρεπε να πάρουν τον Ανδρέαν Τρίκαν που ειργάζετο στην Γερμανία και τον ήθελαν όλες οι καλές νύμφες…!

Στην αρχή κάπως εδύσταζαν, αλλ’ εποίσθησαν εις το τέλος και όταν κατήλθε και εκείνος και είδαν τα μεγαλεία του και τον ενδιαφέρον όλων δι’ αυτόν, έσπευσαν να τον ζητήσωσιν Είχαν φοβερούς αντιπάλους, νέες από πόλυ καλλίτερα σπήτια. Αλλά το γεγονός ότι η Μαρία των ήταν ξενοφερμένη και ευπαρουσίαστη , χάρις στην ευμορφίαν της και την μόρφωσίν της, εβάρυνε πολύ και επέτυχαν.

Επάνω στας διαπραγματεύσεις ήμουν μιά βραδυά περίπατο, στο μεγάλο και μόνο δρόμο που φέρνει στο εσωτερικό και στη Χώρα, την πρώτην κοιτίδα του τόπου, μισή ώρα έξω από την Πόθηα και εκεί είδα να με προσπερνά η οικογένεια Μπάμη. Τους εχαιρέτησα κι απέδωσαν τον χαιρετισμό μ’ όλη την ευγένεια που τους διέκρινεν.
Η Μαρία ήτο κομψάτατα ντυμένη, σύμφωνα με την τελευταία λέξι της μόδας και πολύ περισσότερον από κάθε άλλη φορά ωραία. Εβάδιζεν εμπρος από τους γονείς της, μαζί με μιά άλλη νέα εξαδέλφη της και καθώς την έψαυε και την εθώπευε το ελαφρό αεράκι έπαιρνε μιά εξαιρετικώς ωραίαν παράστασιν και εξαϋλομένη εμφάνισιν.

Εστάθηκα απόμερα άφωνος και την εκαμάρωνα, όπως καμαρώνει κανείς ένα εύμορφο λουλούδι, και σε μία στιγμή που ήμουν προσηλωμένος σ’ αυτήν, ήκουσα ένα γραϊδιον κάτι να ψιθυρίζη στο πλάϊ μου. Ητο καθησμένη σε αγρότοιχο χαμηλό, ανεπαύετο και απ’ εκεί παρακολουθούσε κ’ εκείνη ό,τι με είχε βυθίση σε έκστασι.
Τι λέτε…; της είπα, ταραγμένος διότι μ’ ανησύχησε…

Τι νά πώ, παιδί μου…! να δια την νεοφερμένη κοπέλλα ομιλώ.

Και τι λέτε τέλος πάντως…!

Τι να πω.. την καμαρώνω και της εύχομαι όπως είναι καλή, έτσι νάναι κ’ η τύχη της. Ολες όμως η καλές δεν έχουν και καλή τύχη, κακοπάναι . Θάναι κρίμμα μιά τέτοια κοπέλλα ν’ αποτύχη. Ο Θεός να μην την αξιώση παιδί μου…. αλλά πρέπει να ξέρης ότι τα καλά τα σύκα τα τρών η κουρνούνες.
Παρ’ όλην την συμπάθειαν που έτρεφα δια τους γέρους, όταν ήκουσα της φλυαρίες της τής κακές δεν κρατήθηκα και της είπα με τον πλέον απότομο τρόπο. Δεν πας στο καλό κυρά μου… τι είναι αυτά που λες…;

Τέλος έγινε οι αρραβώνες, έγινεν ο γάμος κι’ επέρασε και ο μήνας του μέλιτος και πριν ακόμη περάσουν τρεις μήνες , το νεαρόν ανδρόγυνον ανεχώρει. Νέοι ενηγγαλισμοί και φιλιά, συγκινήσεις και δάκρυα ηκολούθησαν την νέον αποχωρισμόν μετά τον οποίον οι γονείς της Μαρίας είχον ως μόνην παρηγοριάν, ότι με την αποκατάστασίν της εξετέλεσαν το καθήκον τους ως γονείς και τον προορισμόν των ως άνθρωποι.

Αλλά δεν ήτο τυχηρό να ησυχάσουν. Πριν περάσει χρόνος ο γαμβρός των έφαγε και την προίκα στα χαρτιά, που ήσαν η μόνη του ασχολία και στης παραλυσίες που ήσαν το μόνο του πάρεργο και ήρχισε να αδιαφορή τελείως δια την γυναίκα του.
Και κατ’ αρχάς οι γονείς της Μαρίας, που είχαν δώσει σ’ αυτήν, ό,τι είχαν και ό,τι δεν είχαν υπέμενον, αλλ’ όταν έμαθαν ότι εκινδύνευε πλέον και αυτή η ζωή της κόρης των, τότε έσπευσαν και την έφεραν δια να την προστατεύσουν.
Από τότε το ωραίο σπήτι έκλεισε και δεν ξανάνοιξε, παρά δια λίγο, δια να πάρουν νεκρή την Μαρία απ’ αυτό και μετά διπλομανταλώθηκε δια να κλείση δύο γέρους δυστυχισμένους, ερείπια.

Ο πλάνης βίος και η σκληρή βιοπάλη στην ξένην, που κάμνουν την καρδιά και το μυαλό περισσότερον ισχυρά, δεν ήρκεσαν δια να αντιμετωπίσωσιν ούτοι με στωϊκότητα την απώλειαν της Μαρίας των. Μετ’ αυτής είχεν εκλείψει ο σκοπός της ζωής των και δεν είχε πλέον αυτή κανένα ενδιαφέρον δι’ αυτούς.

Οταν η τραγωδία τελείωσεν τότε ενεθυμήθην και ηννόησα την παρομοίωσι που είχε κάμει η γρηά στρίγλα του περιπάτου και οσάκις από τότε το αναλογισθώ, αν και υπήρξα ξένος, ανατριχιάζω, όπως θέλουν να πούν, ότι συμβαίνει εις εκέινους που τρομάζουν πολύ.

Κομοτηνή. Ιούνιος 1932.
ΘΕΜΕΛΗΣ Μ. ΖΑΙΡΗΣ

*************

Και λίγα για την ιστορία της Καλύμνου , ένα νησί που πάνω του ο θάνατος έχει χαράξει βαθιά τα σημάδια του ,  από την οποία πήρα και την φωτογραφία της Πόθιας που αναφέρεται στο κείμενο

Advertisements

3 Σχόλια to “«τα καλά τα σύκα τα τρων οι κουρούνες»”

  1. Χμ ενδιαφέρουσα ιστορία…
    Τα καλά τα σύκα τα τρων οι κουρούνες, όμως μην ξεχνάμε αυτός ακριβώς είναι και ο στόχος της συκιάς…

    Τώρα σε ότι αφορά τα ήθη και τα έθιμα της εποχής, οι άνθρωποι πάντοτε προσαρμόζονταν σε αυτά, είχαν παιδευτεί σύμφωνα με αυτά και είχαν και ενοχές αν δεν έπρατταν κατά τα ειωθότα…

    Άλλωστε σε αυτό το ενοχικό σύστημα έχει οικοδομηθεί όλος ο σύγχρονος δυτικός κόσμος από το μεσαίωνα και δώθε…

  2. Kαλημέρα σας.
    Θα συμφωνήσω ΚΑΙ ΜΕ ΑΥΤΟ το σχόλιο του ύπερθεν @Νίkiplοs,
    με την προσθήκη πως μέχρι και πολύ πρόσφατα, (ή μήπως ακόμα;) στις περίκλειστες μικρές κοινωνίες, οι άνθρωποι, σε αντάλλαγαμα για το αίσθημα ασφάλειας που τοπυς παρέχεται(;),
    παραχωρούν ολόκληρο το πεδίο των προσωπικών τους επιλογών, κατα και δλδ που λαχταράει η ψυχούλα τους, και ακολουθώντας τα σκληρά «παραδομένα», «πάνε κατά το ριζικό τους…»
    Απίστευτη αφηγηματικότητα, σε μια γλώσσα που σήμερα μπορεί να μας φαίνεται σαν πολύτιμο παλιό στολίδι, αλλά καθόλου δεν υπήρξε τέτοιο…

  3. (η ζωή των γονέων τότε εξαρτιόταν σχεδόν αποκλειστικά απ την ζωή των παιδιών τους- δεν είμαι σίγουρος ότι συμβαίνει το ίδιο και σήμερα .. )

    Ο δυστυχής πατέρας νόμισε ότι κάθε μετανάστης ,όπως και ο ίδιος, θα χε την λεβεντιά και την νοικοκυροσύνη του. Ατύχησε – και μαζί του ατύχησε και το κορίτσι .

    Ο χωρισμός στιγμάτιζε κάθε οικογένεια την εποχή εκείνη και ο θάνατος της Μαρίας αφήνεται να εννοηθεί ότι προήλθε από το μαράζι της ( ο λαϊκός μύθος κάνει αρκετές φορές λόγο σε αυτήν την μορφή του θανάτου )
    Όπως είπε και η φαρμακόγλωσσα γριά κάθε αρνητική εξέλιξη στην σχέση της όμορφης Μαρίας θα ταν αποτυχία της

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: